Het korte antwoord
In een energiehub met een groepstransportovereenkomst zijn de groep en mogelijk ook de afzonderlijke deelnemers hoofdelijk aansprakelijk voor schade aan het elektriciteitsnet. Dat betekent dat de netbeheerder elke deelnemer voor de hele schade kan aanspreken, ook als een ander de fout maakte. Je beperkt dat risico met afspraken in het contract, een maximumbedrag, technische beveiliging en een aansprakelijkheidsverzekering op naam van de hub.
Wat betekent hoofdelijke aansprakelijkheid in een energiehub?
Hoofdelijke aansprakelijkheid betekent dat elke deelnemer voor het volledige schadebedrag kan worden aangesproken, niet alleen voor zijn eigen deel. De netbeheerder kiest zelf bij wie hij de rekening neerlegt. Wie betaalt, moet daarna zelf verhaal halen bij de andere deelnemers.
Dit volgt uit de groepstransportovereenkomst (groeps-TO): het contract waarmee een groep grootverbruikers samen transportcapaciteit krijgt van de netbeheerder. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) zijn in dat contract de groep en mogelijk ook de afzonderlijke leden hoofdelijk verantwoordelijk voor schade door overschrijding van de afgesproken capaciteit.
Welke schade kan een energiehub veroorzaken?
Een energiehub veroorzaakt schade aan het net als de groep meer stroom afneemt of teruglevert dan is afgesproken. RVO noemt vier voorbeelden:
- een kabel die doorbrandt;
- brand in een elektriciteitsstation;
- uitval van een deel van het net, waardoor ook andere bedrijven en woningen zonder stroom zitten;
- een vergoeding die de regionale netbeheerder aan de landelijke netbeheerder TenneT moet betalen.
Hoe groot het risico in euro's is, weet nog niemand precies. Onderzoekers van AT Osborne en Volantis, die in opdracht van RVO het rapport Aansprakelijkheid bij energiehubs schreven, noemen de pilots met de groepstransportovereenkomst daarom belangrijk: daar komt de praktijkervaring vandaan.
Hoe begrens je de aansprakelijkheid?
Je begrenst de aansprakelijkheid met vier soorten maatregelen: juridisch, financieel, technisch en in de samenwerking. Het RVO-rapport noemt ze geen-spijtmaatregelen: ze helpen altijd, hoe de regels ook uitvallen.
| Maatregel | Wat regel je? | Met wie? |
|---|---|---|
| Maximumbedrag (cap) | Een bovengrens aan de schade waarvoor de hub kan worden aangesproken. | De netbeheerder, in de groepstransportovereenkomst |
| Veroorzaker betaalt | Onderling afspreken dat alleen de deelnemer die de schade veroorzaakt, die draagt. | De deelnemers, in statuten en ledenovereenkomst |
| Verzekering | Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering op naam van de hub. | Verzekeraar, via een adviseur |
| Techniek | Een energiemanagementsysteem dat ingrijpt vóór de limiet is bereikt, plus opslag als buffer. | De leverancier van het systeem |
| Leveranciersafspraken | Vastleggen dat stuur- en schakelfouten voor rekening van de leverancier komen. | De leverancier van het energiemanagementsysteem |
Een maximumbedrag is voor de verzekering het belangrijkst. Een onbegrensd risico is moeilijk te verzekeren, een begrensd risico wel. Netbeheerders stellen nu nog uiteenlopende eisen aan dat bedrag. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft hun gevraagd de regels over aansprakelijkheid werkbaar te maken voor beide kanten.
Hoe heeft de eerste verzekerde energiehub het geregeld?
Energiehub CEURZ op bedrijventerrein Hessenpoort in Zwolle is de eerste Nederlandse energiehub met een eigen bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering, afgesloten in december 2025. De opzet laat zien hoe de onderdelen op elkaar aansluiten:
- De coöperatie is aansprakelijk, niet de tien deelnemende bedrijven afzonderlijk.
- De polis dekt schade aan het elektriciteitsnet, zoals kabels en onderdelen, waarvoor netbeheerder Enexis de hub kan aanspreken.
- Schakelfouten liggen bij de leverancier van het energiemanagementsysteem.
- De hub meet per seconde en kan zonnepanelen op afstand terugschakelen.
- De installaties zijn apart verzekerd: zonnepanelen, opslag en laadpunten vallen niet onder de aansprakelijkheidspolis.
Zijn bestuurders van een energiehub persoonlijk aansprakelijk?
In de regel niet: de coöperatie is een rechtspersoon, dus een bestuurder is niet persoonlijk aansprakelijk voor wat hij als bestuurder doet. Dat verandert bij onbehoorlijk bestuur waarvan hem een ernstig verwijt valt te maken. Advocatenkantoor Dirkzwager onderscheidt drie situaties:
- Intern: de coöperatie spreekt haar bestuurders aan. Zij zijn dan in beginsel samen, hoofdelijk, aansprakelijk.
- Extern: een schuldeiser spreekt een bestuurder aan, bijvoorbeeld omdat hij een contract liet tekenen waarvan hij wist dat de coöperatie het niet kon nakomen. Dit is uitzonderlijk.
- Faillissement: de bestuurder is aansprakelijk als onbehoorlijk bestuur een belangrijke oorzaak was. Een ordelijke administratie en tijdig vastgestelde jaarrekeningen wegen dan zwaar.
Bestuurders beschermen zich met vier dingen: jaarlijkse decharge bij het vaststellen van de jaarrekening, een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering op naam van de coöperatie, een vrijwaring in het contract en een bestuur van meer dan één persoon. Let op: een externe deskundige die in het statutaire bestuur plaatsneemt, is zelf bestuurder en dus ook aansprakelijk.
Wat dekt de aansprakelijkheidsverzekering wel en niet?
| Schade | Aansprakelijkheidspolis van de hub | Waar dan wel? |
|---|---|---|
| Schade aan kabels en onderdelen van het net | Gedekt | |
| Schade aan de eigen batterij, zonnepanelen, laadpunten | Niet gedekt | Gebouwen- of machinebreukverzekering |
| Gemiste omzet van deelnemers | Niet gedekt | Bedrijfsschadeverzekering |
| Claim tegen een bestuurder persoonlijk | Niet gedekt | Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering |
| Fout van de leverancier van het energiemanagementsysteem | Hangt af van het contract | Beroepsaansprakelijkheid van de leverancier |
Dit is de hoofdlijn. Wat een polis precies dekt, staat in de voorwaarden van die polis.
Veelgestelde vragen
Kan ik aansprakelijk zijn voor een fout van een ander bedrijf in de energiehub?
Ja. Bij hoofdelijke aansprakelijkheid kan de netbeheerder elke deelnemer aanspreken voor de volledige schade aan het elektriciteitsnet, ook als een andere deelnemer de afgesproken capaciteit overschreed. Daarom spreken energiehubs onderling af dat de veroorzaker betaalt en leggen ze het risico bij een coöperatie met een eigen verzekering.
Wat is een groepstransportovereenkomst?
Een groepstransportovereenkomst (groeps-TO) is een contract waarmee een groep grootverbruikers samen transportcapaciteit krijgt van de netbeheerder, in plaats van elk bedrijf apart. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft de contractvorm in de Netcode Elektriciteit opgenomen. De eerste overeenkomsten zijn in 2025 als pilot gesloten.
Is een coöperatie verplicht voor een energiehub?
Nee, maar de coöperatie is de gebruikelijke vorm. Een aparte rechtspersoon maakt het mogelijk om de groepstransportovereenkomst, de verzekering en de aansprakelijkheid op één plek onder te brengen, los van de deelnemende bedrijven.
Bronnen
- RVO, Energiehubs en aansprakelijkheid bij schade (gecontroleerd november 2025).
- AT Osborne en Volantis voor RVO, Rapport Aansprakelijkheid bij energiehubs (2025).
- ACM, ontwerpbesluit groepstransportovereenkomst.
- Het Financieele Dagblad, partnerbijdrage van Nationale-Nederlanden, Energiehubs tackelen netcongestie, maar wie is aansprakelijk? (december 2025).
- Dirkzwager, Twee belangrijke zaken om te regelen als bestuurder van een energiehubcoöperatie (november 2026).